قیام ۱۵ خرداد؛نماد بیداری ملت ایران

به گزارش پایگاه خبری «نسیم محلات» ،فعال‌رسانه ،فاطمه جعفری به مناسبت سالروز قیام خونین ۱۵ خرداد یادداشتی نوشت:در سحرگاه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، ایران شاهد یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین خیزش‌های مردمی تاریخ معاصر خود بود؛ خیزشی که در واکنش به بازداشت آیت‌الله سید روح‌الله خمینی توسط ساواک رخ داد و به‌سرعت ابعاد ملی پیدا کرد. این واقعه را بسیاری آغاز جدی نهضت اسلامی و بیداری عمومی مردم علیه سلطه رژیم پهلوی می‌دانند.

ریشه‌های قیام ۱۵ خرداد را باید در روز ۱۳ خرداد همان سال جست‌وجو کرد؛ زمانی که آیت‌الله خمینی در مراسم عزاداری روز عاشورا در مدرسه فیضیه قم، با لحنی تند و بی‌سابقه به سیاست‌های حکومت محمدرضا شاه پهلوی تاخت. در آن سخنرانی، او با صراحت از «انقلاب سفید شاه و ملت»، که آن را «نقشه‌ای برای نابودی استقلال کشور و اسلام» می‌دانست، انتقاد کرد. وابستگی روزافزون حکومت به آمریکا و اسرائیل، سرکوب روحانیت و دینداران، و تخریب ارزش‌های دینی از جمله نکاتی بود که او با صدایی بلند و بی‌پروا بیان کرد. این سخنان، خیلی زود در سراسر کشور بازتاب یافت و نگرانی جدی برای حکومت ایجاد کرد.

در نخستین ساعات ۱۵ خرداد، نیروهای امنیتی رژیم، به شکلی برنامه‌ریزی‌شده و مخفیانه، به منزل آیت‌الله خمینی در قم حمله کرده و او را بازداشت کردند. این خبر مثل جرقه‌ای در انبار باروت عمل کرد. از همان صبح، مردم در شهرهای مختلف از جمله قم، تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، ورامین و حتی شهرهای کوچک، به خیابان‌ها آمدند. زنان، مردان، بازاریان، طلاب، دانشجویان و اقشار مختلف مردم، بی‌توجه به خطر، خواهان آزادی رهبر مذهبی خود بودند.

در تهران، خیابان‌ها و میادین صحنه اعتراضات گسترده شد. اما یکی از خون‌بارترین بخش‌های قیام، در ورامین رخ داد؛ جایی که مردم این شهر برای حمایت از روحانیت، با پای پیاده به سمت تهران حرکت کردند، اما در بین راه با نیروهای نظامی مواجه شدند. گلوله‌های بی‌رحمانه ارتش، پیکر ده‌ها تن از آن‌ها را به خاک انداخت و صحنه‌ای از مظلومیت و ایستادگی را در حافظه تاریخی ملت ثبت کرد.

رژیم پهلوی که از شدت اعتراضات غافل‌گیر شده بود، برای سرکوب این حرکت مردمی از نیروهای ارتش، گارد شاهنشاهی، تانک‌ها و یگان‌های زرهی استفاده کرد. خیابان‌ها به میدان جنگ نابرابر تبدیل شد. نیروهای امنیتی با دستور تیر مستقیم، صدها نفر را کشته و هزاران نفر را زخمی و بازداشت کردند. با وجود این خشونت بی‌سابقه، اعتراضات تا چند روز ادامه داشت و فضای سیاسی و اجتماعی کشور به‌شدت متشنج شد.

رسانه‌های رسمی رژیم، با سانسور گسترده و انکار واقعیت، تلاش کردند این قیام را بی‌اهمیت جلوه دهند. اما خاطره آن در دل مردم زنده ماند. قیام ۱۵ خرداد، فراتر از یک اعتراض خیابانی، نقطه عطفی در تاریخ مبارزات ملت ایران شد. نه‌تنها روحانیت، بلکه بدنه اجتماع و گروه‌های مختلف سیاسی و فرهنگی دریافتند که ظرفیت اعتراض علیه ظلم وجود دارد و می‌تواند نظم سیاسی موجود را به چالش بکشد.

پس از قیام، آیت‌الله خمینی ابتدا به زندان و سپس به تهران منتقل شد و مدتی بعد با فشار مردم آزاد گردید. اما دیگر فضا تغییر کرده بود. ۱۵ خرداد نشان داد که مردم برای دفاع از اعتقادات دینی و استقلال کشور، آماده فداکاری هستند. این قیام، مسیر مبارزه را برای سال‌های آینده هموار ساخت و به تعبیر بسیاری از صاحب‌نظران، «جرقه‌ای بود که آتش انقلاب ۱۳۵۷ را روشن کرد.»

در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، روز ۱۵ خرداد به عنوان «یوم‌الله» در تقویم رسمی ثبت شد و هر ساله با آیین‌هایی در سراسر کشور گرامی داشته می‌شود. این روز نه‌تنها یادآور یک قیام، بلکه نماد بیداری، همبستگی و ایستادگی ملت ایران در برابر ظلم و وابستگی است.