خونخواهی رهبر جامعه اسلامی، حقی عمومی است؛ استیفای این حق باید بر اساس مصلحت جامعه انجام شود

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «نسیم محلات»،امام جمعه محلات،حجت الاسلام مهدی ربانی در خطبه‌های نماز جمعه این هفته با توصیه نمازگزاران به تقوای الهی، به بیان آموزه‌ای از امام حسن مجتبی(ع) درباره آمادگی برای سفر آخرت پرداخت و اظهار کرد: امام حسن(ع) در آخرین ساعات حیات پربرکت خود، انسان را به آماده شدن برای سفر آخرت و فراهم کردن زاد و توشه این سفر توصیه کردند و بهترین زاد و توشه را تقوا دانستند.

وی افزود: حقیقت تقوا در انجام واجبات و دوری از محرمات است و انسان باید از فرصت زندگی برای فراهم کردن بهترین توشه برای عالم آخرت استفاده کند.

خونخواهی؛ از حق فردی تا مسئولیت اجتماعی

امام جمعه محلات با اشاره به مباحث مطرح‌شده در هفته‌های گذشته درباره «خونخواهی و انتقام» گفت: در آموزه‌های دینی، باید میان انتقام الهی و انتقام انسانی تفاوت قائل شد و در حوزه انتقام انسانی نیز شرایط و انگیزه‌ها را مورد توجه قرار داد.

وی تصریح کرد: اگر در داخل جامعه اسلامی، فردی عمداً شخص دیگری را به قتل برساند، موضوع در چارچوب قصاص و حقوق اولیای دم بررسی می‌شود. قرآن کریم ضمن به رسمیت شناختن حق قصاص، راه عفو و گذشت را نیز برای اولیای دم باز گذاشته است.

حجت الاسلام ربانی با اشاره به آیه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاهٌ یَا أُولِی الْأَلْبَابِ» افزود: قصاص تنها یک حق فردی نیست، بلکه فلسفه اجتماعی نیز دارد؛ زیرا اجرای قانون عادلانه قصاص می‌تواند از تکرار جنایت جلوگیری کرده و امنیت عمومی جامعه را حفظ کند.

وی ادامه داد: در شرایط جنگ و درگیری با دشمن نیز مسئله متفاوت است؛ هنگامی که دشمن به جامعه اسلامی تعرض کرده و مسلمانان را به شهادت می‌رساند، اقدام متقابل صرفاً یک مسئله شخصی نیست، بلکه با هدف دفاع از جامعه و ایجاد بازدارندگی در برابر دشمن انجام می‌شود.

دو انگیزه مهم در خونخواهی

امام جمعه محلات با اشاره به دیدگاه علامه طباطبایی درباره قصاص در تفسیر المیزان گفت: در مسئله خونخواهی می‌توان دو انگیزه را از یکدیگر تفکیک کرد؛ یکی انگیزه احساسی و دیگری انگیزه عقلانی.

وی افزود: در انگیزه احساسی، فردی که عزیزش به ناحق کشته شده، برای تسکین درد و آرام شدن قلب خود خواهان قصاص است؛ اما در نگاه عقلانی، قصاص وسیله‌ای برای جلوگیری از تکرار جنایت، حفظ امنیت و برقراری نظم اجتماعی است.

وی اظهار کرد: همین مسئله در برخورد با دشمن نیز وجود دارد؛ یعنی اقدام بازدارنده باعث می‌شود دشمن هزینه تعرض به جامعه اسلامی را سنگین ببیند و دیگر به آسانی جرئت تکرار جنایت نداشته باشد.

شهادت رهبر جامعه اسلامی، تنها یک مسئله خانوادگی نیست

حجت الاسلام ربانی با استناد به آیه ۳۳ سوره اسراء بیان کرد: خداوند برای کسی که مظلومانه به قتل رسیده، برای ولی او حق و سلطه‌ای در نظر گرفته است. در یک قتل فردی، ولی دم مشخص است و بر اساس احکام شرعی و قانونی می‌تواند قصاص کند، دیه بگیرد یا از حق خود بگذرد.

وی ادامه داد: اما اگر رهبر جامعه اسلامی مظلومانه به شهادت برسد، مسئله دیگر تنها مربوط به خانواده و فرزندان آن شهید نیست؛ زیرا با شهادت رهبر جامعه، یک حق عمومی از جامعه اسلامی تضییع شده است.

وی تأکید کرد: در چنین شرایطی، تعرض به رهبر جامعه اسلامی، تعرض به یک شخص نیست؛ بلکه تعرض به جایگاه و حقوق عمومی جامعه است. بنابراین، خونخواهی در اینجا یک حق عمومی محسوب می‌شود و تصمیم درباره نحوه استیفای آن باید بر اساس مصالح کلان جامعه اسلامی اتخاذ شود.

ولی فقیه، مسئول تصمیم‌گیری درباره حقوق عمومی جامعه

وی با بیان اینکه در دوران حضور امام معصوم(ع)، خود امام مسئولیت هدایت و استیفای چنین حقوقی را بر عهده دارد، افزود: در دوران غیبت نیز بر اساس مبانی دینی، ولی فقیه و رهبر جامعه اسلامی مسئول تشخیص و تصمیم‌گیری درباره مسائل کلان و حقوق عمومی جامعه است.

امام جمعه محلات تصریح کرد: بنابراین، در موضوع خونخواهی رهبر جامعه اسلامی، تصمیم‌گیری نباید تابع احساسات فردی باشد، بلکه باید مبتنی بر عقل، مصلحت جامعه اسلامی، شناخت شرایط و ایجاد بیشترین بازدارندگی در برابر دشمن باشد.

خونخواهی امام حسین(ع)؛ تحقق آرمان عاشورا

وی با اشاره به مفهوم خونخواهی امام حسین(ع) در روایات و زیارت عاشورا اظهار کرد: وقتی از خونخواهی امام حسین(ع) سخن می‌گوییم، نباید این مفهوم را تنها به انتقام از قاتلان مستقیم آن حضرت محدود کنیم؛ زیرا حقیقت خونخواهی سیدالشهدا(ع)، تحقق هدفی است که آن حضرت برای آن قیام کرد.

وی ادامه داد: امام حسین(ع) برای مقابله با ظلم، برپایی حق و اصلاح جامعه اسلامی قیام کرد و در این مسیر به شهادت رسید؛ بنابراین خونخواهی واقعی آن حضرت، تحقق عدالت و برچیده شدن بساط ظلم و ستم است.

وی افزود: بر اساس روایات، امام زمان(عج) خونخواه امام حسین(ع) است و در دوران ظهور، عدالت در سراسر جهان گسترش خواهد یافت. بنابراین، معنای عمیق خونخواهی امام حسین(ع)، ادامه همان مسیر و تحقق اهداف قیام عاشورا است.

هجرت پیامبر(ص)؛ آغاز شکل‌گیری جامعه اسلامی

امام جمعه محلات در بخش دیگری از خطبه با اشاره به آغاز ماه ربیع‌الاول و هجرت پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه گفت: هجرت پیامبر(ص) یکی از مهم‌ترین رخدادهای تاریخ اسلام بود که زمینه‌ساز آثار و برکات فراوانی شد.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین آثار هجرت، فراهم شدن زمینه توسعه و جهانی شدن اسلام بود؛ زیرا پیامبر اکرم(ص) پس از استقرار در مدینه فرصت یافتند پیام اسلام را به مناطق مختلف و سران حکومت‌های آن روز ابلاغ کنند.

وی تشکیل حکومت اسلامی را دومین اثر مهم هجرت دانست و گفت: بسیاری از احکام اجتماعی، قضایی، دفاعی و حکومتی اسلام بدون وجود حکومت و نظام اسلامی امکان اجرای کامل ندارد و پیامبر(ص) پس از هجرت توانستند این ساختار را ایجاد کنند.

حجت الاسلام ربانی همچنین مسجد را یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های تربیتی جامعه اسلامی دانست و اظهار کرد: در مدینه، مسجد به مرکزی برای تربیت نیروهای مؤمن و اثرگذار تبدیل شد و شخصیت‌هایی همچون سلمان، ابوذر و مقداد در این مکتب پرورش یافتند.

آزادگان؛ ثمره تربیت در مکتب اهل‌بیت(ع)

وی با اشاره به ۲۶ مرداد، سالروز آغاز بازگشت آزادگان سرافراز به میهن اسلامی، گفت: آزادگان ما در دوران اسارت، با وجود محدودیت‌ها و فشارهای فراوان، افتخارات بزرگی آفریدند و این ایستادگی و مقاومت، ریشه در تربیت آنان در مکتب اهل‌بیت(ع)، به‌ویژه مکتب حضرت زینب(س) داشت.

کودتای ۲۸ مرداد؛ نمونه‌ای از جنگ ترکیبی دشمن

امام جمعه محلات با اشاره به روز مقاومت اسلامی و سالروز کودتای ۲۸ مرداد اظهار کرد: کودتای ۲۸ مرداد را نباید صرفاً یک عملیات نظامی دانست؛ بلکه این حادثه را می‌توان نمونه‌ای ابتدایی از جنگ ترکیبی دانست که با استفاده همزمان از تبلیغات، نفوذ سیاسی، ایجاد اختلاف داخلی و در نهایت اقدام نظامی شکل گرفت.

وی افزود: در آن زمان، سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا و انگلیس با طراحی و برنامه‌ریزی، از ابزارهای مختلف برای تأثیرگذاری بر جامعه ایران استفاده کردند و تبلیغات مسموم، شایعه‌سازی و ایجاد بدبینی در افکار عمومی، یکی از پایه‌های این عملیات بود.

حجت الاسلام ربانی با اشاره به نقش رسانه‌ها در آن دوران گفت: رادیو بی‌بی‌سی یکی از ابزارهای اثرگذار در فضای رسانه‌ای آن زمان بود و دشمن تلاش کرد با استفاده از تبلیغات، فضای اجتماعی و سیاسی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

وی همچنین نفوذ سیاسی و ایجاد اختلاف داخلی را دو مؤلفه دیگر این جریان دانست و گفت: دشمن تلاش کرد در مراکز تصمیم‌گیری نفوذ کند و با ایجاد شکاف میان نیروهای مؤثر در نهضت ملی شدن صنعت نفت، زمینه شکست این حرکت را فراهم آورد.

درس مهم کودتای ۲۸ مرداد؛ پرهیز از اختلاف و اعتماد به دشمن

امام جمعه محلات با تأکید بر ضرورت مطالعه تاریخ معاصر گفت: یکی از مهم‌ترین درس‌های کودتای ۲۸ مرداد، ضرورت حفظ وحدت داخلی و شناخت دقیق دشمن است.

وی افزود: در جریان نهضت ملی شدن صنعت نفت، نیروهای ملی و مذهبی در کنار یکدیگر نقش مهمی داشتند، اما اختلافات داخلی و اعتماد به آمریکا، زمینه را برای سوءاستفاده دشمن فراهم کرد.

وی تصریح کرد: دشمنان ملت ایران همواره تلاش می‌کنند با ایجاد اختلاف میان جریان‌ها و شخصیت‌های داخلی، شکاف اجتماعی ایجاد کنند. بنابراین، شناخت روش‌های دشمن و مطالعه دقیق تاریخ می‌تواند در تحلیل حوادث امروز و جلوگیری از تکرار تجربه‌های تلخ گذشته مؤثر باشد.

ضرورت مقابله با آسیب‌های اخلاقی و اجتماعی

وی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به آسیب‌های اخلاقی و اجتماعی گفت: دشمن در کنار جنگ نظامی، ترور، تحریم و عملیات جاسوسی، در حوزه فرهنگی و اخلاقی نیز به دنبال تضعیف جامعه اسلامی است.

حجت الاسلام ربانی تأکید کرد: در برابر اقداماتی که به‌صورت سازمان‌یافته برای ضربه زدن به بنیان‌های اخلاقی جامعه انجام می‌شود، مسئولان باید ضمن توجه به کار فرهنگی، در چارچوب قانون اقدامات عملی و بازدارنده لازم را نیز انجام دهند.