امام محمدباقر(ع)،شکافنده گنج‌های پنهان معارف

کارشناس مذهبی،حجت‌الاسلام والمسلمین حسین پسندیده در گفتگو اختصاصی با خبرگزاری «نسیم محلات» ضمن عرض تسلیت شهادت امام محمدباقر(ع) گفت:لقب و کنیه امام محمدباقر(ع)؛باقر به معنای «شکافندهٔ علوم» لقب مشهور ایشان است؛ زیرا علوم الهی را می‌شکافتند و بسط می‌دادند و کنیهٔ ایشان ابوجعفر بود.

وی افزود:حضرت ۱ رجب سال ۵۷ هجری در مدینه متولد شدند و در ۷ ذی‌الحجه سال ۱۱۴ هجری (به دستور هشام بن عبدالملک اموی) به شهادت رسیدندو مدت امامت ایشان ۱۹ سال (از ۹۵ تا ۱۱۴ هجری) بود.

پسندیده اظهار کرد: ابن حجر هَیْثَمی از متعصّبان اهل سنّت درباره امام باقر (علیه السلام) می‌گوید: لقب باقر برای ابو جعفر محمّد باقر برگرفته از شکافتن زمین و بیرون آوردن گنج‌های پنهان آن است، بدین جهت که او از گنج های پنهان معارف و حقایق احکام آن‌قدر آشکار ساخت که جز بر افراد بی‌بصیرت و دل‌های ناپاک پوشیده نیست و از اینجاست که وی را شکافنده و جامع دانش و نشردهنده و برافرازنده‌ی علم خویش نامیده‌اند.

کارشناسی مذهبی تصریح کرد: حضرت بازمانده ی جریان کربلا است. چنان چه می‌دانیم ایشان در حالی که کودکی خردسال بودند، در جریان این حادثه‌کربلا به اسارت گرفته شدند، ایشان شاهد این واقعه بودند،و حوادث را درک می کردند و همه آن‌ها را به یاد داشتند، از این رو نفس و روح و خونی کربلایی داشتند، و این از مسائل بسیار مهم در شخصیت آن حضرت است.

وی بیان کرد:یکی از ویژگی‌های اخلاقی مهم امام محمدباقر(ع) دائم الذکر بودن ایشان بود ؛امام صادق (علیه السلام) درباره‌‌ی پدر بزرگوار خویش می‌فرماید: پدرم کثیرالذکر بود، به گونه‌ای که وقتی همراه او راه می‌رفتم او مشغول یاد خدا بود و چون بر سفره‌ی غذا مشغول خوردن غذا بودیم باز هم از یاد خدا غافل نبود. با مردم سخن می‌گفت، ولی این روابط اجتماعی نیز او را از یاد الهی دور نمی‌داشت، زبانش همواره به گفتن «لا اله الا الله» مترنم بود.

وی افزود: از دیگر ویژگی‌های ایشان می‌توان به حلم و بردباری؛ صبر در مصیبت‌ها اشاره کرد؛که یک نمونه خود واقعه کربلاست.

پسندیده عنوان کرد:دوران زندگی آن حضرت با حکومت ده تن از خلفای اموی (از معاویه بن‌ابی‌سفیان تا هشام‌بن‌عبدالملک) و ایام امامتشان با حکومت پنج تن از آنان (ولید بن عبدالملک (متوفی ۹۶) و سلیمان بن عبدالملک (متوفی ۹۹) و عمربن عبدالعزیز (متوفی ۱۰۱) و یزیدبن‌عبدالملک (متوفی ۱۰۵) و هشام‌بن‌عبدالملک (متوفی ۱۲۵) مقارن بود.

وی ادامه داد: دوران زندگی امام محمدباقر(ع) بیشتر در شهر مدینه به نشر معارف دینی و ارشاد شیعیان و تربیت شاگردان گذشت. زمان امام باقر (علیه السّلام)، زمان ظهور فقهای بزرگ مخصوصاً در مدینه بود. در این دوران، مسلمانان که از فتوحات خارجی و جنگهای داخلی تا حدودی فراغت یافته بودند، از اطراف و اکناف سرزمین‌های اسلامی برای فراگرفتن احکام الهی و فقه اسلامی به مدینه، که شهر حضرت رسول‌الله( صلّی اللّه علیه وآله) و اصحاب و تابعان ایشان بود، روی می‌نهادند. فقها و محدّثان بزرگی از جمله سعید بن مسیّب (متوفّی ۹۴)، ربیعه الرأی (متوفّی ۱۳۶)، سفیان بن عُیَیْنه و محمّد بن شهاب زُهْری (متوفّی ۱۲۴) در این شهر جمع بودند.

وی افزود:در این دورانِ شکوفایی فقه و حدیث بود که دانش و معرفت امام باقر(علیه‌السّلام) و نیز فرزند او امام صادق (علیه السّلام)، بر همگان آشکار شد و اصول و مبانی کلام و فقه و سایر معارف دینی شیعه، که این دو امام بیش از همه مبیّن آن بودند، تدوین و توسّط راویان و شاگردان ایشان به عالم پراکنده شد.

کارشناس مذهبی افزود:بسیاری از مجتهدان و مؤسّسان مذاهب فقهیِ دیگر از این دو امام فیض برده اند و به همین جهت، رایج شدن لقب «باقر» برای امام پنجم، که لقبی کاملاً علمی بود، بسیار پر معنی است.

وی در پایان خاطرنشان کرد:در زمان امام‌محمدباقر(علیه‌السلام‌) فرقه‌های انحرافی بسیاری پدیدار شده بود که امام در‌ مقام پاسداری از اسلام در قالب مناظره با سران فرقه‌ها یا در بین اصحاب خود، پوچی عقاید منحرفان را آشکار می‌کرد و به این وسیله از پایگاه‌های فکری و عقیدتی شیعه دفاع می‌نمود.